*ระบบหายใจ

 

ระบบหายใจ


ระบบหายใจ (Respiratory system) ระบบการหายใจ คือ ระบบที่ประกอบด้วยอวัยวะเกี่ยวข้องกับการหายใจ เป็นการนำอากาศเข้าและออกจากร่างกายส่งผลให้แก๊สออกซิเจนทำปฏิกิริยากับสารอาหาร ได้พลังงาน น้ำ และแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ กระบวนการหายใจเกิดขึ้นกับทุกเซลล์ตลอดเวลา การหายใจจำเป็นต้องอาศัย โครงสร้าง 2 ชนิดคือ กล้ามเนื้อกะบังลม และกระดูกซี่โครง

ความสำคัญของระบบหายใจ

1. นำแก๊สออกซิเจนเข้าสู่ร่างกาย และขับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากร่างกาย

2. ควบคุมปริมาณแก๊สออกซิเจน และคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต โดยปกติอากาศถุงลมจะให้ออกซิเจนแก่เลือด 250 cm3/s และจะต้องรับเอาแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากเลือดในอัตรา 200 cm3/s

3. ควบคุมความสมดุลของกรดและด่างในเลือดให้คงที่ เลือดปกติมี pH ระหว่าง 7.35-7.45

4. กำจัดสิ่งแปลกปลอมที่ปะปนมากับอากาศขณะหายใจเข้า

อวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจ ประกอบด้วยอวัยวะ 2 ส่วน คือ

1. ส่วนที่เป็นทางผ่านของลมหายใจเข้า-ออก ได้แก่ จมูก คอหอย กล่องเสียง หลอดคอ      หลอดเสียง หลอดลม

2. ส่วนที่ทำหน้าที่ในการแลกเปลี่ยนแก๊ส ได้แก่ ปอด


แหล่งที่มา : กุสุมาวดี  คำเกลี้ยง และคณะ. สุขศึกษา 5. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์เอมพันธ์, 2558.

หน้าที่ของอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบหายใจ

1. จมูก (Nose) เป็นส่วนที่ยื่นออกมาจากบริเวณกึ่งกลางของใบหน้า มีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยมพีระมิด ภายในรูจมูกจะมีเยื่อบุจมูกและขนจมูก ทำหน้าที่เป็นทางผ่านของอากาศที่หายใจเข้าไปและกรองฝุ่นละออง เชื้อโรค หรือสิ่งแปลกปลอมไม่ให้เข้าสู่ทางเดินหายใจ ถัดจากรูจมูก คือ ส่วนที่มีลักษณะเป็นโพรง เรียกว่า โพรงจมูก

2. คอหอย (Pharynx) เป็นอวัยวะที่มีลักษณะเป็นท่อกลวงปลายด้านบนกว้าง รูปร่างคล้ายกรวย ยาวประมาณ 13 เซนติเมตร ตำแหน่งของคอหอยจะอยู่ติดกับช่องจมูก ช่องปาก และหลอดอาหาร ผนังของคอหอย ประกอบด้วยกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อประสาน

3. กล่องเสียง (Larynx) เป็นอวัยวะที่อยู่ถัดจากคอหอย ทำหน้าที่เป็นช่องทางเดินของอากาศ ผนังของกล่องเสียง ประกอบด้วยกระดูกอ่อน 9 ชิ้น ด้านบนของกล่องเสียงมีช่องเปิดอยู่ บริเวณฐานคอหอย

4. หลอดคอ (Pharynx) เป็นหลอดตั้งตรงยาวประมาณ 5 นิ้ว ติดต่อทั้งทางช่องปากปละช่องจมูก ทำหน้าที่เป็นตัวแยกระหว่างหลอดลมกับหลอดอาหาร (Esophagus) ซึ่งโครงสร้างของหลอดคอประกอบด้วยกระดูกอ่อน 9 ชิ้น โดยชิ้นที่ใหญ่ที่สุด คือ กระดูกธัยรอยด์ หรือที่เรียกว่า ลูกกระเดือก (Adam’s apple)

5. หลอดลม (Trachea) มีลักษณะเป็นท่อกลวง ยาวประมาณ 9 - 15 เซนติเมตร อยู่ถัดจากกล่องเสียง และอยู่ด้านหน้าหลอดอาหาร มีผนังแข็งและหนา ประกอบด้วยกระดูกอ่อนรูปเกือกม้า 16 -20 อัน เรียงกันอยู่ด้านหน้าของหลอดลม กระดูกอ่อนแต่ละอันเชื่อมต่อกันด้วยกล้ามเนื้อเรียบ ซึ่งโครงสร้างส่วนนี้ช่วยป้องกันไม่ให้หลอดลมแฟบขณะที่มีการหายใจเข้าและหายใจออก เซลล์เยื่อบุของผนังหลอดลมบางเซลล์ทำหน้าที่สร้างเมือก ดักจับฝุ่นละออง เชื้อโรค หรือสิ่งแปลกปลอมต่างๆ ไม่ให้เข้าไปในปอด

6. หลอดลมใหญ่ (Bronchus) เป็นท่อที่ยื่นจากหลอดลมคอ มี 2 ข้าง หลอดลมจะมีการแตกแขนงเล็กลงไปเรื่อย ๆ จนถึงหลอดลมฝอย

7. หลอดลมฝอย (Bronchiole) เป็นส่วนสุดท้ายของท่อทางเดินหายใจซึ่งต่อไปจะเป็นพวงของถุงลม

8. ถุงลม (Alveoli) เป็นส่วนที่มีการแลกเปลี่ยนแก๊สออกซิเจนและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์

9. ปอด (Lung) ถูกห่อหุ้มด้วยกระดูกซี่โครง ภายในปอดจะมีถุงลม ซึ่งคอยทำหน้าที่ในการแลกเปลี่ยนแก๊สออกซิเจนกับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์


แหล่งที่มา : กุสุมาวดี  คำเกลี้ยง และคณะ. สุขศึกษา 5. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์เอมพันธ์, 2558.

 

Comments